Belirti neden bir başlangıç noktasıdır
İnsanlar terapiye çoğunlukla somut bir şikâyetle gelir: geçmeyen bir kaygı, isteksizlik, uykusuzluk, bir türlü bitmeyen bir yas ya da ilişkilerde tekrar tekrar yaşanan aynı hayal kırıklığı. Bu şikâyetler gerçektir ve ciddiye alınmalıdır. Psikodinamik bakış ise bir adım daha atar ve şunu sorar: Bu belirti neyi taşıyor, neyin yerine geçiyor?
Çoğu zaman bir belirti, doğrudan söylenemeyen bir şeyin dolaylı ifadesidir. Adı konmamış bir öfke, ertelenmiş bir kayıp, taşınması ağırlaşmış bir beklenti; beklenmedik bir yerden, bazen bedenden, bazen bir ilişkiden yüzeye çıkar. Belirtiyi yalnızca bastırmak kısa vadede rahatlatabilir, fakat onu doğuran şey yerinde durdukça belirti biçim değiştirerek geri gelme eğilimindedir. Bu konuyu Belirti bir mesajdır yazısında daha ayrıntılı ele aldım.
Bilinçdışı ve tekrar
Psikanalitik düşüncenin temel fikirlerinden biri, zihnimizin önemli bir kısmının farkındalığımızın dışında işlediğidir. Erken dönemde kurulan ilişki biçimleri, o zamanlar işe yarayan savunmalar ve dile getirilememiş duygular bugün de seçimlerimizi yönlendirmeye devam eder. Farklı insanlarla, farklı şehirlerde aynı noktaya varıyor olmak çoğu zaman bir şanssızlık değil, fark edilmeyen bir örüntünün işaretidir.
Terapide amaç bu tekrarı yavaşlatmak ve görünür kılmaktır. Bir örüntünün nereden geldiğini anlamak onu tek başına çözmez; ama onun hakkında ilk kez bilinçli bir söz söyleme ve farklı bir seçim yapma alanı açar.
Terapi ilişkisi neden önemlidir
Psikodinamik terapide terapistle kurulan ilişki, çalışmanın kendisinin bir parçasıdır. Hayatın başka alanlarında yaşanan duygular, beklentiler ve korkular zamanla terapi odasında da belirir: anlaşılmama endişesi, yakınlaşınca geri çekilme isteği, onay arayışı ya da öfke. Psikanalitik literatürde aktarım olarak adlandırılan bu süreç, örüntünün tam da yaşandığı anda, güvenli bir çerçevede düşünülebilmesini sağlar.
Bu yüzden seansların düzenli ve öngörülebilir olması önemlidir. Aynı gün, aynı saat ve aynı süre; zihnin kendini açabilmesi için gereken sabit zemini oluşturur.
Psikodinamik terapi ile bilişsel davranışçı terapi arasındaki fark
Bilişsel davranışçı terapi (BDT) genellikle belirli bir belirtiye, düşünce ve davranış kalıplarına odaklanan, yapılandırılmış ve çoğu zaman daha kısa süreli bir yöntemdir. Psikodinamik terapi ise daha az yapılandırılmıştır; seansın gündemini danışanın getirdiği malzeme belirler ve çalışma, belirtinin altındaki çatışmaları, ilişki biçimlerini ve kişinin kendini deneyimleme biçimini anlamaya yönelir.
İki yaklaşım birbirinin rakibi değildir; farklı ihtiyaçlara ve farklı insanlara uygun olabilirler. Ön görüşmenin amaçlarından biri de bu çalışma biçiminin sizin için uygun olup olmadığını birlikte değerlendirmektir.
Kimler için uygun olabilir?
Psikodinamik terapi yalnızca belirli bir tanıya sahip kişiler için değildir. Şu durumlarda sıklıkla tercih edilir:
- Depresif dönemler, sürekli bir tedirginlik ya da panik atakları yaşayanlar
- İlişkilerde ya da iş hayatında tekrar eden kalıpları fark edip anlamak isteyenler
- Bir kayıp, ayrılık ya da travmatik bir deneyimin etkisini taşımaya devam edenler
- İlişkilerinde tekrar eden çatışmaları birlikte anlamak isteyen çiftler (psikanalitik çift terapisi)
- Belirgin bir şikâyeti olmasa da kendini daha derinden tanımak isteyenler
Terapiye başlamak için belirli bir eşiği geçmiş olmak gerekmez. Bu düşünceyi Terapiye başlamak için yeterince kötü olmak gerekmez yazısında açmaya çalıştım.
Süreç nasıl işler?
Çalışma bir ön görüşmeyle başlar. Bu görüşmede gelme nedeniniz, beklentileriniz ve yaşamınızın genel çerçevesi konuşulur. Ardından birkaç değerlendirme görüşmesiyle çalışmanın sıklığı ve biçimi birlikte belirlenir.
Seanslar 45 dakikadır ve genellikle haftada bir başlar; daha yoğun çalışmalarda haftada iki seans önerilebilir. Görüşmeler Beyoğlu'ndaki klinikte yüz yüze ya da online olarak yapılabilir. Psikodinamik terapi hızlı bir semptom giderimi değil, zamana yayılan bir çalışmadır; süresi başvuru nedenine ve çalışmanın derinliğine göre değişir.
Psikanaliz ile psikanalitik psikoterapi aynı şey mi?
İkisi aynı kuramsal temele dayanır, ancak çerçeveleri farklıdır. Psikanaliz genellikle haftada birden fazla seansla, çoğu zaman divanda ve uzun yıllar boyunca yürütülür. Psikanalitik ve psikodinamik psikoterapi ise aynı düşünme biçimini, çoğunlukla yüz yüze ve daha seyrek seanslarla uygular. Burada yürütülen çalışma psikanalitik yönelimli psikoterapidir.